Chị Lan, 28 tuổi, sinh bé trai đầu lòng ở quê vào cuối tháng trước. Vì sau sinh bị băng huyết nhẹ, chị phải ở cữ lâu hơn dự tính. Chồng chị thì đi làm xa, bà ngoại chăm cháu nên cả nhà cứ nghĩ “đợi khỏe rồi đi làm giấy tờ cũng được”. Đến lúc bé được gần 3 tháng, chị Lan chuẩn bị làm hồ sơ bảo hiểm y tế cho con thì mới tá hỏa vì chưa có giấy khai sinh. Chị nghe hàng xóm nói rằng “Làm giấy khai sinh cho con muộn bị phạt như thế nào?”, có người bảo bị phạt vài trăm nghìn, có người lại nói bị phạt mấy triệu. Chị bắt đầu lo lắng vì sợ bị xử phạt, sợ bị cán bộ gây khó dễ, và không biết muộn thì có làm được không, có phải “xin giấy xác nhận” gì thêm không. Chị chỉ muốn biết rõ: muộn thì thủ tục thế nào, có bị phạt thật không và cần chuẩn bị gì để làm nhanh nhất.
Theo Luật Hộ tịch 2014, cha mẹ có trách nhiệm đăng ký khai sinh cho con trong thời hạn nhất định, nhưng nếu quá hạn vẫn được đăng ký theo thủ tục khai sinh quá hạn. Nhiều người lo sẽ bị phạt tiền nếu làm muộn, tuy nhiên pháp luật hiện hành không quy định phạt tiền chỉ vì nộp muộn. Việc xử phạt chủ yếu áp dụng khi có hành vi khai báo không đúng sự thật, cam đoan sai, làm chứng sai, hoặc dùng giấy tờ của người khác để đăng ký khai sinh theo Nghị định 82/2020/NĐ-CP. Vì vậy, điều quan trọng là chuẩn bị đúng hồ sơ, trung thực về thông tin và nộp đúng nơi có thẩm quyền để được cấp khai sinh nhanh chóng.
Căn cứ pháp lý cần biết
Luật Hộ tịch 2014: quy định quyền, nghĩa vụ đăng ký khai sinh và thẩm quyền đăng ký.
Nghị định 123/2015/NĐ-CP: quy định chi tiết thi hành Luật Hộ tịch (thủ tục đăng ký khai sinh, khai sinh quá hạn).
Nghị định 82/2020/NĐ-CP: quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hộ tịch, trong đó xử phạt các hành vi vi phạm khi đăng ký khai sinh (khai gian, tẩy xóa giấy tờ...).
Thời hạn đăng ký khai sinh theo luật
Theo quy định của pháp luật hộ tịch, cha mẹ nên đăng ký khai sinh cho con trong 60 ngày kể từ ngày sinh (quy định phổ biến, được hướng dẫn trong hệ thống văn bản thi hành Luật Hộ tịch).
Nếu quá thời hạn, vẫn đăng ký bình thường theo dạng đăng ký khai sinh quá hạn.
Vậy: “Làm giấy khai sinh cho con muộn bị phạt như thế nào?”
Hiện nay, thường không có xử phạt hành chính chỉ vì đi khai sinh muộn.
Cơ quan hộ tịch vẫn tiếp nhận và giải quyết hồ sơ khai sinh quá hạn theo đúng trình tự.
Tuy nhiên, bạn có thể bị xử phạt nếu trong quá trình đăng ký khai sinh có các hành vi vi phạm như:
Tẩy xóa, sửa chữa làm sai lệch giấy tờ để đi đăng ký khai sinh: phạt từ 1.000.000 – 3.000.000 đồng.
Cam đoan/làm chứng sai sự thật, cung cấp thông tin sai, dùng giấy tờ người khác để đăng ký khai sinh: phạt từ 3.000.000 – 5.000.000 đồng.
Như vậy, nếu bạn chỉ “nộp muộn” nhưng thông tin đúng và giấy tờ hợp lệ thì hầu như không bị phạt.
Nộp ở đâu?
Hồ sơ cần chuẩn bị (quan trọng nhất)
Tờ khai đăng ký khai sinh (theo mẫu hộ tịch).
Giấy chứng sinh (do bệnh viện cấp).
Nếu không có giấy chứng sinh:
Văn bản xác nhận người làm chứng về việc sinh; hoặc
Giấy cam đoan về việc sinh (tùy trường hợp, cán bộ hộ tịch hướng dẫn theo Nghị định 123/2015/NĐ-CP).
CCCD/CMND của cha, mẹ.
Giấy đăng ký kết hôn (nếu có, để ghi đủ thông tin cha mẹ thuận lợi).
Trình tự thực hiện
Bước 1: Nộp hồ sơ tại Bộ phận một cửa UBND cấp xã.
Bước 2: Công chức tư pháp – hộ tịch kiểm tra hồ sơ, đối chiếu thông tin.
Bước 3: Nếu hồ sơ đầy đủ, sẽ ghi vào sổ hộ tịch và cấp Giấy khai sinh.
Bước 4: Nhận kết quả theo giấy hẹn (nhiều nơi trả trong ngày nếu hồ sơ chuẩn).
Lưu ý để không bị “lỗi” và bị yêu cầu bổ sung
Không sửa thông tin trên giấy chứng sinh (mọi chỉnh sửa phải do nơi cấp thực hiện).
Nếu cha mẹ chưa đăng ký kết hôn, cần trao đổi trước để ghi thông tin cha theo đúng quy định (có thể phát sinh thủ tục nhận cha, con).
Khi làm muộn, bạn nên mang thêm giấy tờ cư trú (nếu cần chứng minh nơi cư trú hợp pháp) để tránh đi lại nhiều lần.
Chị Lan yên tâm nhé: đăng ký khai sinh muộn vẫn làm được bình thường, và đa số trường hợp không bị phạt chỉ vì nộp trễ. Điều quan trọng là chị chuẩn bị đúng giấy tờ và kê khai trung thực, vì pháp luật chỉ xử phạt khi có hành vi gian dối, tẩy xóa hay dùng giấy tờ sai. Chị cứ đến UBND xã/phường nơi cư trú của cha hoặc mẹ để nộp hồ sơ, nếu thiếu giấy chứng sinh thì xin hướng dẫn lập cam đoan hoặc làm chứng. Làm càng sớm càng tốt để bé có đầy đủ quyền lợi.
