Tình huống: Anh Hùng, 32 tuổi và chị Mai, 29 tuổi vừa sinh bé gái được 2 tuần ở TP.HCM. Hai vợ chồng dự định làm khai sinh xong sẽ làm luôn bảo hiểm y tế và đăng ký đi học sau này. Nhưng khi hỏi người quen, mỗi người nói một kiểu: có người bảo “không cần gấp vì giờ bỏ hộ khẩu giấy rồi”, người khác lại nói “phải đăng ký ngay trong 30 ngày”, thậm chí có người dọa trễ sẽ bị phạt. Chị Mai bắt đầu hoang mang và đặt câu hỏi: “Trẻ mới sinh bao lâu phải đăng ký thường trú?” vì chị sợ nếu làm chậm thì con sẽ không được nhập hộ khẩu, sau này khó đi học đúng tuyến hoặc làm giấy tờ y tế. Càng lo hơn khi nhà chị đang ở tạm trú, còn hộ khẩu thường trú lại ở tỉnh. Chị muốn biết rõ: pháp luật hiện hành quy định thời hạn bao lâu, ai là người có trách nhiệm làm, thủ tục nộp ở đâu và có thể đăng ký online hay không.
Trả lời mang tính tham khảo như sau
Theo Luật Cư trú 2020, trẻ em có nơi cư trú theo cha, mẹ hoặc người giám hộ. Đáng chú ý, từ ngày 10/01/2025, Nghị định 154/2024/NĐ-CP quy định rõ trách nhiệm của cha mẹ/chủ hộ/người giám hộ: trong thời hạn tối đa 60 ngày kể từ ngày trẻ được đăng ký khai sinh, phải thực hiện thủ tục đăng ký cư trú cho người chưa thành niên (thường trú hoặc tạm trú, hoặc khai báo thông tin cư trú theo trường hợp). Đây là điểm mới giúp đồng bộ dữ liệu cư trú và bảo đảm quyền lợi của trẻ. Vì vậy cha mẹ nên làm sớm để tránh phát sinh khó khăn khi làm BHYT, nhập học và các thủ tục hành chính khác.
Căn cứ pháp lý
Luật Cư trú 2020: quy định nơi cư trú, điều kiện đăng ký thường trú.
Nghị định 154/2024/NĐ-CP (hiệu lực từ 10/01/2025): quy định chi tiết về đăng ký cư trú cho người chưa thành niên, trong đó nêu rõ thời hạn thực hiện sau khi đăng ký khai sinh.
Trả lời thẳng câu hỏi: “Trẻ mới sinh bao lâu phải đăng ký thường trú?”
Ai phải đi làm?
Cha hoặc mẹ là người thực hiện phổ biến nhất.
Nếu trẻ nhập vào hộ khẩu của ông/bà hoặc người thân khác, thì chủ hộ có thể phối hợp thực hiện.
Nếu có quyết định giao người chăm sóc (ví dụ ly hôn), thì người được giao chăm sóc có trách nhiệm làm.
Đăng ký thường trú cho trẻ theo cha/mẹ có khó không?
Nộp hồ sơ ở đâu?
Hồ sơ cơ bản thường cần
Tờ khai thay đổi thông tin cư trú (cha/mẹ hoặc người giám hộ kê khai cho trẻ).
Giấy khai sinh của trẻ (hoặc thông tin khai sinh đã được cập nhật trên hệ thống).
Thông tin về chỗ ở hợp pháp của nơi dự định đăng ký thường trú (thường hệ thống sẽ khai thác dữ liệu, chỉ khi không tra được mới yêu cầu bổ sung).
Nếu cha mẹ có hộ khẩu ở tỉnh nhưng đang sống ở TP.HCM thì sao?
Có bị phạt nếu quá 60 ngày không?
Nghị định 154/2024/NĐ-CP xác định đây là trách nhiệm phải thực hiện trong thời hạn tối đa 60 ngày, nhằm bảo đảm quản lý và quyền lợi của trẻ.
Nếu quá hạn, cơ quan cư trú vẫn có thể tiếp nhận giải quyết, nhưng có thể gây bất tiện khi làm BHYT, đi học, hoặc các thủ tục đồng bộ dữ liệu.
Anh Hùng và chị Mai nên hiểu đơn giản thế này: từ 10/01/2025, sau khi làm khai sinh cho bé, gia đình có tối đa 60 ngày để đăng ký cư trú (thường trú hoặc tạm trú) cho con. Làm sớm sẽ giúp bé có đầy đủ quyền lợi về y tế, học hành và các thủ tục sau này, tránh việc thiếu dữ liệu cư trú trên hệ thống. Nếu gia đình đang ở tạm trú hoặc khác tỉnh, cứ đến cơ quan đăng ký cư trú nơi đang ở để được hướng dẫn phương án phù hợp nhất. Làm càng sớm càng nhàn.
